مقدمه
پرمیت (Permit) که در اصطلاح فارسی به آن «پروانه کار» یا «مجوز شروع کار» گفته میشود، سندی است که مجوز شروع کار ایمن را فراهم میسازد. به بیان دیگر پرمیت، پروانه کار برای ایمنسازی محیط کار از خطرات و حوادث میباشد.
اگرچه شایان ذکر است که صرف صدور پرمیت، به تنهایی ایمنی کار را تضمین نمیکند و به معنای نبود خطر نیست.
پیمانکاران باید توجه داشته باشند که بدون اخذ پرمیت، مجوز انجام هیچگونه عملیات اجرایی در سایت را نخواهند داشت.
دستهبندی انواع پرمیت
اخذ پرمیت علاوه بر آن که برای کلیهی فعالیتهای اجرایی بایستی لازم است، اما برای برخی از عملیاتها و فعالیتهای اجرایی ضوابط ویژهای جهت صدور پرمیت وجود دارد که علاوه بر دستهبندی این فعالیتها، برخی از مهمترین نکات مربوطه را در ادامه تشریح خواهیم کرد.
پرمیت کار گرم (Hot work permit)
کار گرم عبارت است از انجام کاری که حرارت مورد استفاده یا جرقه ایجاد شده (ناشی از الکتریسیته، سایش و…) در آنکار به شدتی باشد که پتانسیل انفجار یا اشتعال هر نوع ماده سوختنی اعم از بخارات، گازها، مایعات و جامدات قابل اشتعال موجود در محیط کار، وجود داشته باش
نمونهای از کار گرد.م: جوشکاری، برشکاری، فرزکاری، روشن کردن دیگ بخار، عملیات سندبلاست و شات بلاست برای مخازن، عملیات واترجت، عملیات اتصال به خط گازدار (Tie-in)، عملیات انشعابگیری گرم (Hot Tap).
پرمیت کار سرد (Cold work permit)
منظور از کار سرد، کاری است که شامل تعریف کار گرم نشده و در محوطه آزاد و ممنوعه توسط اشخاصی انجام میشود که به طور روزمره در آن محوطه به کار گرم اشتغال ندارند.
نمونهای از کار سرد: تست کردن تجهیزات، رنگ آمیزی با قلممو یا غلتک
پروانههای کار گرم و سرد برای تاریخ همان روز و مدت زمانی که در پروانه قید شده معتبر است و در صورت عدم تمدید یا اخذ پرمیت مجدد، انجام آن امکانپذیر نبوده و بایستی متوقف گردد.
پرمیت کار در فضاهای بسته و محدود (Confined space)
فضاهای بسته و محدود شامل مکانهایی است که دسترسی به ورود و خروج به داخل آن به راحتی امکانپذیر نبوده و ممکن است دچار کمبود اکسیژن و یا محتوی موادی سمی، قابل اشتعال و یا خفهکننده باشد. از جمله این مکانها به مخازن ذخیره اتمسفریک (مخازن سقف شناور)، مخازن تحت فشار (وِسِلها)، حوضچهها، مجاری فاضلاب و… میتوان اشاره کرد.
پرمیت حفاری (Excavation Permit)
به هرگونه برش، حفره، گودشدگی، گودال و یا کانالی که بر روی زمین و با جابجایی خاک توسط ابزار دستی یا ماشینآلات حفاری ایجاد میگردد، عملیات حفاری گفته میشود.
حفاری ممکن است در محل با تأسیسات زیرزمینی (underground installation) صورت پذیرد. این تأسیسات شامل خطوط لوله، کانالهای فاضلاب، تلفن، لولههای نفت، گاز و مواد فرآیندی، برق، آب و… تونلها و سایر لوازم و تجهیزات نصب شده در زیر زمین است که ممکن است طی عملیات گودبرداری با آنها مواجه شد.
علاوه بر پرمیتهای فوق ممکن است بر حسب نوع کار و ویژگیهای محل انجام پروژه با پرمیتهای دیگری از جمله پرمیت پرتونگاری، پرمیت کار در ارتفاع، پرمیت غواصی، پرمیت بستن جاده، پروانه یا پرمیت کار برقی، پرمیت جابجایی بار سنگین، پرمیت برپایی داربست و… روبرو شوید.
اهمیت پرمیت از منظر شرایط عمومی پیمان و موضوع HSE
در شرایط عمومی پیمان رایج (نشریه ۴۳۱۱) صراحتا در خصوص پرمیت تعریف مشخصی بیان نگردیده است. اما در سند جدید پیمانهای طرح و ساخت صنعتی (EPC) در بندهای متعددی به لزوم صدور پرمیت جهت انجام عملیات اجرایی تاکید گردیده است.
مطابق با بند ۲۸-۱-۱۲ از ماده ۲۸ پیمانهای EPC، مقرر گردیده است «در صورت فعالیت پیمانکار در واحدهای در حال بهرهبرداری یا مجاورت کارگاه پیمانکار با تاسیسات در حال بهرهبرداری، اخذ پروانه کار براساس الزامات HSE پیمان مطابق بخش ۱۸-۱-۷ پیوست شماره ۱۸ الزامی است»
مطابق با بند ۲۸-۱-۲۷-۱ از ماده ۲۸ پیمانهای EPC، مقرر گردیده است «پیمانکار موظف است قبل از انجام هرگونه عملیات پیشراهاندازی و راهاندازی تجهیزات، ضمن اطلاع به امور HSE کارفرما، نسبت به انجام ممیزی در خصوص عملیات پیش راهاندازی و راهاندازی اقدام و در صورت صدور مجوز کتبی امور HSE کارفرما، پیمانکار مجاز به انجام کار میباشد.ندازی و
مطابق با بند ۴۵-۱ از ماده ۴۵ پیمانهای EPC، مقرر گردیده است «کارفرما باید مطابق برنامهزمانی و مفاد پیمان، مجوزها و تاییدیههای مورد نیاز برای ایفای تعهدات پیمانکار را صادر نماید».
اهمیت پرمیت در تهیه لایحه تأخیرات
در تعریف پرمیت عنوان شد، مجوز یا پروانه شروع عملیاتهای اجرایی.
بنابراین ممکن است بنا به دلایلی نظیر عدم صدور پرمیت، تاخیر در صدور پرمیت یا تاخیر در درخواست صدور پرمیت سوی پیمانکار و سایر دلایل مشابه، امکان شروع عملیات وجود نداشته و تمام یا بخشی از عملیاتهای موضوع پیمان، ممکن است تعطیل شود.
در سایتهای نفت، گاز و پتروشیمی، به واسطه حساسیت سایتهای در حال بهرهبرداری از منظر HSE و … حسب مورد ممکن است واحد HSE سایت مجاور، مجوز انجام عملیات توسط پیمانکار را صادر نکرده و کار مورد نظر متوقف گردد.
بروز توقفات اینچنینی ممکن است موجب بروز تاخیرات در پیمان گردد. بنابراین یکی از اسنادی که در زمان تهیه لایحه تأخیرات مورد توجه قرار میگیرد، سند پرمیت یا پروانه شروع کار میباشد.
در این باره ذکر چند سوال کلیدی، حائز اهمیت است؛
- پیمانکار در چه زمانی بایستی درخواست صدور پرمیت را داشته باشد؟
- مهلت صدور پرمیت توسط واحدهای مربوطه در بدنه دستگاه نظارت، واحد HSE و … به چه میزان میباشد؟
- و…
بنابراین لازم است در دستورالعملهای HSE که معمولاً در زمان مناقصه توسط کارفرما منضم به اسناد میگردد، مهلت قانونی جهت درخواست صدور پرمیت توسط پیمانکار لحاظ گردد، از سوی دیگر لازم است در خصوص صدور پرمیت توسط مسئولان و واحدهایی که وظیفه صدور پرمیت را بر عهده دارند، مهلت مشخصی در نظر گرفته شود.
در صورت عدم پیشبینی زمان در دستورالعملهای HSE و سایر اسناد در زمان مناقصه، بایستی در سند رویه هماهنگی (Coordination Procedure) مهلت مشخص و مناسبی برای موضوع یادشده در نظر گرفته شود.
ادعاهای مالی پیمانکار در صورت تأخیر در صدور پرمیت
به طور رایج و معمول توقفهای ناشی از تاخیر در صدور پرمیت یا عدم صدور آن، جزء توقفهای پراکنده بهشمار میآید. بروز این توقفات، هزینههایی را به پیمانکار تحمیل مینماید. این هزینهها شامل هزینه توقف نیروی مستقیم کار، اجرتالمثل توقف ماشینآلات، هزینههای بالاسری از جمله بالاسری جذب نشده و تجهیز کارگاه مستمر و … میباشد.
در صورتی که توقف کار ناشی از تاخیر در صدور پرمیت یا عدم صدور آن، بنا به دلایلی که مربوط به قصور کارفرما است رخ داده باشد، پیمانکار میتواند هزینههای توقف را از کارفرما مطالبه نماید.
در برخی از پیمانها همچون پیمانهای EPC طی مفاد مندرج در بند ۶۵-۲ و زیربندهای مربوطه، اینگونه هزینهها قابلیت مطالبهگری و پرداخت از سوی کارفرما دارند.
همچنین در ماده ۱۴ پیمان اجرای کارهای ساختمانی به روش سرجمع، روش پرداخت هزینههای مربوط به توقفات کار پیشبینی شده است.
لازم به ذکر است در پیمانهایی که پرداخت هزینههای توقف کار در آن پیشبینی نشده است، از جمله نشریه ۴۳۱۱ و… پیمانکار با ارائه لایحه ضرر و زیان نسبت به پرداخت هزینههای مربوط اقدام مینماید.
منابع
- بخشنامه 96/1299188 با موضوع انعقاد پیمان اجرای کارهای ساختمانی به صورت سرجمع
- سند جدید پیمانهای طرح و ساخت صنعتی (EPC)
